شفاعت علما در قیامت

در بیانات نورانی حضرت امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب علیهما السلام آمده است: «و إنما هی نفسی أُروِّضها بالتّقوی»¹ همان طوری که بدن، عضلات و دست و پای یک ورزشکار ماهر تمرین کرده، در اختیار اوست، نفس انسانِ با تقوی نیز تحت تدبیر و اراده عقل است. حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام می فرماید:

من نفس خود را با «تقوی» تمرین می دهم، ریاضت می کشم، او باید گوش کند، این چنین نیست که دستور بدهم و او اطاعت نکند، لذا عقل چنین کسی فرمانروای نفس او خواهد بود. این گونه افراد «عالماً» زندگی می کنند، «عالماً» دوران پیری را می گذرانند، «عالماً» می میرند و سرانجام «عالماً» در قیامت محشور می شوند.

بر این اساس است که در روایات آمده است: اگر کسی در قیامت عالم محشور شود (نه این که در دنیا عالم بوده است) به او می گویند: بایست! شفاعت کن، که شفاعت تو مقبول است: «یُقال للعالم: قف! اشفع یشفع»¹ این سخن درباره همه درس خوانده ها صادق نیست، بلکه گروه کمی هستند که خدای سبحان در روز قیامت آنان را «فقیه» و «عالم» محشور می کند: «بعثه اللّه یوم القیامة عالماً فقیهاً»²

لذا قرآن کریم در این باره تعبیر به «مجی ء» دارد: « مَن جَاء بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا »³، یا «مَن جَاء بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ خَیْرٌ مِّنْهَا »⁴. اگر کسی آن هنر را داشت که در قیامت، حسنات، کارهای خیر، نیت و خلوص را با خود به همراه داشته باشد، یعنی مشمول «جاء بالحسنة» بود، پاداش چنین شخصی آن است که: «فَلَهُ عشرُ أمثالها» یا «فله خیرٌ منها».

خدای سبحان چنین وعده نداد که هر کس در دنیا کار خیر انجام داده است، در قیامت ده برابر جزا می بیند؛ زیرا گاهی انسان عمل خیری را انجام می دهد و سموم و شروری به حیات آن خاتمه می دهد. اگر کسی آن هنر را داشته که در قیامت عالِم محشور شود، حق شفاعت دارد، همان طوری که او در دنیا شفیع عدّه ای بود و مانع گمراهی آنان شد، در قیامت نیز شفاعت آن ها را عهده دار خواهد بود. ⁵

1. نهج البلاغه فیض الاسلام، نامه 45، ص 967.

2. بحار الأنوار، ج 7، ص 320، روایت 16.

2. بحار الأنوار، ج 2، ص 153، روایت 2 تا 9.

3. سوره انعام، آیه 160.

4. سوره نمل، آیه 89؛ سوره قصص، آیه 84.

5. حضرت آیت اللّه جوادی آملی: بنیان مرصوص، ص 47.

کانون فرهنگی مسجد امام حسن مجتبی(ع)...